حمله پانیک چیست و چه علائمی دارد؟

حمله پانیک (Panic Attack) نوعی اختلال اضطرابی است که با بروز ناگهانی و شدید علائم جسمی و روانی همراه است. این حملات که اغلب بدون دلیل مشخص رخ می‌دهند، می‌توانند به شدت بر کیفیت زندگی فرد تأثیر گذاشته و فعالیت‌های روزمره او را مختل کنند. احساس ترس شدید، تپش قلب، تنگی نفس و سرگیجه از جمله شایع‌ترین علائم حمله پانیک هستند. افراد مبتلا به این اختلال اغلب نگران تکرار حملات و عواقب آن هستند. در این مقاله، به بررسی جامع اختلال پانیک پرداخته شده و به سوالات متداول در این زمینه پاسخ داده می‌شود. با مطالعه این مقاله، می‌توانید درک عمیق‌تری از این اختلال کسب کرده و راهکارهای مناسب برای مدیریت و درمان آن را بیابید.

حمله پانیک چیست؟

حمله پانیک یک واکنش اضطرابی است که در آن فرد به طور ناگهانی احساس ترس شدید و واکنش‌های جسمانی مانند تعریق زیاد، تنگی نفس و ضربان قلب سریع را تجربه می‌کند، حتی در شرایطی که هیچ خطر واقعی وجود ندارد. این حملات می‌توانند به شدت گیج‌کننده و نگران‌کننده باشند و فرد ممکن است احساس کند که دچار حمله قلبی شده است. حملات پانیک معمولاً نشانه‌ای از اختلال پانیک هستند و می‌توانند تأثیرات جدی بر کیفیت زندگی فرد داشته باشند.

اختلال پانیک چیست؟

اختلال پانیک یک اختلال اضطرابی است که با حملات پانیک متعدد مشخص می‌شود. افراد مبتلا به اختلال پانیک، حملات مکرر و غیرقابل پیش‌بینی را تجربه می‌کنند که منجر به نگرانی مداوم از بروز مجدد حملات و اجتناب از موقعیت‌هایی که ممکن است باعث تحریک آن‌ها شود، می‌شود. مهم است بدانیم که تجربه حملات پانیک لزوماً به معنای ابتلا به اختلال پانیک نیست، زیرا برخی افراد ممکن است تنها یک یا چند حمله را تجربه کنند بدون اینکه به این اختلال دچار شوند.

کلینیک تخصصی روانشناسی و نوروتراپی مهرِگلاب با تیمی مجرب در زمینه درمان اختلالات اضطرابی، از جمله حملات پانیک، به بیماران کمک می‌کند تا با استفاده از روش‌های نوین درمانی مانند نوروتراپی، اضطراب خود را کاهش دهند و زندگی آرام‌تری داشته باشند.

بیشتر بخوانید: درمان وزوز گوش با ار تی ام اس (rTMS)

علائم حمله پانیک چیست؟

حمله پانیک یک تجربه بسیار ناخوشایند است که با مجموعه ای از علائم فیزیکی و روانی همراه است. این حملات معمولاً به صورت ناگهانی و بدون هشدار قبلی رخ می دهند و می توانند بسیار ترسناک باشند. برخی از شایع ترین نشانه‌های پانیک عبارتند از:

• تپش قلب شدید و نامنظم
• تنگی نفس یا احساس خفگی
• تعریق بیش از حد
• لرزش یا رعشه
• احساس سرگیجه یا سبکی سر
• درد قفسه سینه
• حالت تهوع یا دل درد
• احساس بی حسی یا سوزن سوزن شدن در اندام ها
• احساس وحشت شدید و ترس از مرگ
• احساس از دست دادن کنترل بر خود
• ترس از دیوانه شدن
• احساس بیگانگی با خود یا محیط اطراف (دپرسونالیزاسیون یا درئالیزاسیون)

حمله پانیک چقدر طول میکشد؟

مدت زمان حملات پانیک معمولاً بین 5 تا 20 دقیقه است و شدت علائم در 10 دقیقه اول به اوج خود می‌رسد. البته، این مدت زمان در افراد مختلف متفاوت بوده و ممکن است تا یک ساعت نیز طول بکشد. پس از فروکش کردن حمله، فرد ممکن است احساس خستگی و فرسودگی کند. از طرفی، درمان اختلال پانیک به مدت زمان متفاوتی نیاز دارد که به طور معمول بین چند هفته تا چند ماه طول می‌کشد، اما در موارد شدیدتر، ممکن است درمان این اختلال چند سال زمان ببرد.

چه چیزی باعث حملات پانیک می شود؟

حملات پانیک یا اختلال وحشت‌زدگی هنوز به‌طور کامل درک نشده‌اند و علت دقیق بروز آن‌ها مشخص نیست. با این حال، عواملی وجود دارند که می‌توانند در ایجاد این اختلال نقش داشته باشند. در اینجا به بررسی این عوامل پرداخته‌ایم:

عوامل زیستی

• عدم تعادل مواد شیمیایی در مغز: اختلال در تعادل نوروترانسمیترهایی مانند سروتونین، نور اپی‌نفرین و GABA می‌تواند باعث افزایش اضطراب و بروز حملات پانیک شود.
• ژنتیک: افراد با سابقه خانوادگی اختلالات اضطرابی، احتمال بیشتری برای تجربه حملات پانیک دارند. این نشان می‌دهد که ژن‌ها ممکن است در حساسیت فرد به اضطراب نقش داشته باشند.
• ساختار مغز: برخی مطالعات نشان می‌دهند که تفاوت‌هایی در ساختار مغز افراد مبتلا به اختلال پانیک وجود دارد که می‌تواند بر نحوه پردازش احساسات و اضطراب تأثیر بگذارد.

عوامل روانی

• تفکر منفی و نگرانی بیش از حد: افراد مبتلا به اختلال پانیک اغلب نگرانی‌های شدید و افکار منفی درباره سلامتی خود و آینده دارند.
• ترس از حملات مجدد: ترس از تجربه مجدد حمله پانیک می‌تواند خود به عاملی برای تحریک حملات بعدی تبدیل شود.
• کمال‌گرایی و انتظارات بالا از خود: افرادی که به شدت به دنبال کمال هستند و انتظارات بالایی از خود دارند، بیشتر در معرض ابتلا به اختلال پانیک قرار دارند.
• رویدادهای استرس‌زا: وقایع زندگی استرس‌زا مانند از دست دادن شغل، طلاق یا مرگ عزیزان می‌توانند باعث بروز حملات پانیک شوند.

عوامل محیطی

• سبک زندگی ناسالم: مصرف بیش از حد کافئین، نیکوتین و الکل می‌تواند خطر ابتلا به اختلال پانیک را افزایش دهد.
• کمبود خواب: اختلال در خواب می‌تواند بر خلق و خو و افزایش اضطراب تأثیر بگذارد.
• تغییرات هورمونی: تغییرات هورمونی در دوران قاعدگی، بارداری یا یائسگی می‌تواند باعث بروز حملات پانیک شود.

اختلال پانیک چگونه تشخیص داده می شوند؟

اختلال پانیک، به عنوان یک اختلال اضطرابی، می‌تواند زندگی روزمره را مختل کند. تشخیص دقیق این اختلال، اولین قدم برای درمان موثر است. مراحل تشخیص اختلال پانیک:

1. مراجعه به پزشک: اولین قدم، مراجعه به پزشک عمومی است. پزشک با بررسی علائم شما، سابقه پزشکی و انجام معاینات فیزیکی، احتمال وجود مشکلات جسمانی را بررسی می‌کند.
2. آزمایش‌های تشخیصی: برای رد کردن علل جسمانی، ممکن است آزمایش خون، نوار قلب، و سایر آزمایش‌های مرتبط تجویز شود. این آزمایش‌ها به پزشک کمک می‌کنند تا اطمینان حاصل کند که علائم شما ناشی از بیماری‌های قلبی، تیروئیدی یا سایر مشکلات جسمی نیست.
3. ارزیابی روانشناختی: یک متخصص سلامت روان، با پرسیدن سوالاتی در مورد علائم، افکار، احساسات و رفتارهای شما، به ارزیابی دقیق‌تر وضعیتتان می‌پردازد.
4. معیارهای تشخیصی: تشخیص اختلال پانیک بر اساس معیارهای مشخص شده در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5) انجام می‌شود. این معیارها شامل وجود حملات پانیک مکرر، غیرمنتظره و نگرانی شدید در مورد وقوع مجدد حملات است.

حملات پانیک و اختلال پانیک چگونه درمان می شوند؟

درمان اختلال پانیک و حملات هراس معمولاً با استفاده از روش‌های روان‌درمانی، دارو درمانی، یا ترکیبی از این دو صورت می‌گیرد. مدت زمان لازم برای درمان به شدت بیماری و پاسخ فرد به درمان بستگی دارد.

روان‌درمانی

روان‌درمانی یا گفتار درمانی شامل تکنیک‌هایی است که به فرد کمک می‌کند تا احساسات، افکار و رفتارهای منفی را شناسایی و تغییر دهد. درمان‌های خاصی که برای حملات پانیک مؤثر هستند عبارتند از:

1. درمان شناختی-رفتاری (CBT): این نوع درمان شامل بررسی افکار و احساسات فرد با کمک یک مشاور یا روانشناس است. متخصص در شناسایی محرک‌های حمله پانیک کمک می‌کند تا فرد بتواند رفتار و واکنش‌های خود را تغییر دهد. با گذشت زمان، ممکن است حملات کاهش یابند یا متوقف شوند.
2. مواجهه درمانی: در این روش، فرد به تدریج و تحت نظارت درمانگر با محرک‌های ایجادکننده حملات پانیک مواجه می‌شود تا یاد بگیرد که بدون اضطراب و وحشت با آن‌ها کنار بیاید. همچنین، در این فرایند فرد با تکنیک‌های کاهش استرس و اضطراب، مانند تمرینات تنفسی، آشنا می‌شود.

دارو درمانی

بهترین داروها برای درمان حملات پانیک شامل موارد زیر هستند:

1. داروهای ضد افسردگی: این داروها می‌توانند به کاهش شدت حملات پانیک کمک کنند. مهارکننده‌های بازجذب انتخابی سروتونین (SSRIs) مانند فلوکستین (Prozac®) و پاروکستین (Paxil®) یا مهارکننده‌های بازجذب سروتونین-نوراپی‌نفرین (SNRIs) مانند دولوکستین (Cymbalta®) و ونلافاکسین (Effexor®) از جمله داروهای مؤثر در این زمینه هستند.
2. داروهای ضد اضطراب: بنزودیازپین‌ها معمولاً برای درمان فوری حملات پانیک تجویز می‌شوند. داروهایی مانند آلپرازولام (Xanax®) و لورازپام (Ativan®) به کاهش اضطراب کمک می‌کنند، اما باید با احتیاط مصرف شوند، زیرا ممکن است وابستگی ایجاد کنند.

درمان اختلال پانیک معمولاً شامل ترکیب روان‌درمانی و دارو درمانی است، که بسته به شدت و سابقه بیماری ممکن است از یک یا هر دو روش استفاده شود. هدف از این درمان‌ها کاهش شدت حملات پانیک و بهبود عملکرد فرد در زندگی روزمره است.

درمان پانیک اتک با نوروفیدبک

نوروفیدبک روشی موثر و بدون دارو برای درمان اختلال پانیک است. این روش با آموزش مستقیم به مغز، الگوهای مغزی مرتبط با اضطراب و حملات پانیک را تغییر می‌دهد. در درمان پانیک با نوروفیدبک، بیمار با مشاهده بازخورد لحظه‌ای از فعالیت مغز خود، یاد می‌گیرد که فعالیت‌های مغزی خود را به سمت الگوهای سالم‌تر هدایت کند.

با کاهش امواج بتا (مرتبط با استرس) و افزایش امواج آلفا (مرتبط با آرامش)، مغز به تدریج به حالت تعادل رسیده و حملات پانیک کاهش می‌یابد. این روش درمانی، بدون نیاز به مصرف دارو و عوارض جانبی، به بیمار کمک می‌کند تا کنترل بیشتری بر علائم اختلال پانیک خود داشته باشد و کیفیت زندگی خود را بهبود بخشد.

در ادامه درمان پانیک اتک با نوروفیدبک را از نظر سایت centerforbrain نیز بیان میکنیم:

NeuroFeedback is one of the most powerful methods for reducing anxiety and panic attacks without the use of medication. With practice and reinforcement, we can help you train your brain to control how you respond to stress rather than try to avoid it or live with it.

The Center for Brain has helped countless people (both children and adults) to get control of their anxiety and take charge of their life again, often in a surprisingly short time

ترجمه:

نوروفیدبک یکی از قدرتمندترین روش‌ها برای کاهش اضطراب و حملات پانیک بدون استفاده از دارو است. با تمرین و تقویت، می‌توانیم به شما کمک کنیم تا مغز خود را آموزش دهید تا نحوه واکنش به استرس را کنترل کند، نه اینکه سعی کنید از آن اجتناب کنید یا با آن زندگی کنید.

مرکز مغز به افراد بی‌شماری (اعم از کودکان و بزرگسالان) کمک کرده است تا اضطراب خود را کنترل کنند و دوباره مسئولیت زندگی خود را بر عهده بگیرند، اغلب در مدت زمان شگفت‌آوری کوتاه.

درمان خانگی و تکنیک‌های خودیاری

علاوه بر درمان‌های پزشکی، برخی اقدامات می‌توانند به کاهش علائم در منزل کمک کنند:

• پایبندی به برنامه درمانی: حتی اگر مواجهه با حملات پانیک دشوار باشد، پیگیری درمان به فرد کمک می‌کند تا کنترل بهتری بر شرایط خود داشته باشد.
• پیوستن به گروه‌های پشتیبانی: این گروه‌ها می‌توانند احساسات شما را درک کرده و به کاهش نگرانی کمک کنند.
• اجتناب از محرک‌های اضطراب‌زا: مصرف کافئین، الکل، مواد مخدر و سیگار می‌تواند علائم پانیک را تشدید کند.
• تمرینات آرامش و مدیریت استرس: تکنیک‌هایی مانند یوگا، تنفس عمیق و آرامش عضلانی می‌توانند در کاهش استرس مؤثر باشند.
• فعالیت بدنی منظم: ورزش‌های هوازی می‌توانند به بهبود روحیه و کاهش اضطراب کمک کنند.
• خواب کافی: استراحت مناسب برای حفظ انرژی و عملکرد بهتر در طول روز ضروری است.

چگونه از حملات پانیک جلوگیری کنیم؟

برای پیشگیری از حملات پانیک، شناسایی محرک‌های اصلی که باعث بروز این حملات می‌شوند، بسیار مهم است. یک متخصص سلامت روان می‌تواند در این زمینه به شما کمک کرده و در طول روان‌درمانی، استراتژی‌هایی برای مدیریت این محرک‌ها و جلوگیری از حملات آموزش دهد. علاوه بر این، برای کاهش احتمال وقوع حملات پانیک می‌توانید اقدامات زیر را در زندگی روزمره خود اعمال کنید:

• خودداری از مصرف کافئین، الکل و سیگار، زیرا این مواد ممکن است حملات پانیک را تشدید کنند.
• ورزش منظم برای مدیریت استرس، کاهش تنش و تقویت خلق و خو.
• پیروی از یک رژیم غذایی سالم.
• استفاده از روش‌های سالم برای مدیریت استرس.
• پیش از مصرف مکمل‌های گیاهی یا داروهای بدون نسخه، حتما با پزشک خود مشورت کنید، زیرا برخی از این مواد ممکن است اضطراب را افزایش دهند.

در زمان حمله پانیک چه کنیم؟

در هنگام وقوع حمله پانیک، اگرچه راهی برای توقف فوری آن وجود ندارد، اما اقداماتی هستند که می‌توانند به مدیریت علائم تا پایان حمله کمک کنند. این اقدامات شامل موارد زیر است:

• تمرین تنفس عمیق: تهویه بیش از حد، یکی از علائم رایج حملات پانیک است که می‌تواند ترس را تشدید کند. تنفس عمیق می‌تواند این علائم را کاهش دهد. به آرامی و عمیق از طریق بینی نفس بکشید و به آرامی از طریق دهان بیرون دهید. چشمان خود را ببندید و بر تنفس خود تمرکز کنید.
• پذیرفتن اینکه حمله پانیک دارید: آگاهی از اینکه دچار حمله پانیک هستید، نه یک وضعیت تهدیدکننده برای سلامتی، می‌تواند به کاهش ترس و اضطراب کمک کند. به خود یادآوری کنید که این حمله موقتی است و به زودی پایان می‌یابد.
• شل کردن عضلات: حملات پانیک ممکن است باعث تنش عضلانی شوند. برای کاهش این تنش، به آرامی بر آرام کردن یک گروه عضلانی در هر بار تمرکز کنید.
• تمرین تمرکز حواس: در حین حمله، ممکن است احساس جدا شدن از واقعیت یا بدن خود کنید. با تمرین تمرکز حواس و متمرکز شدن بر زمان حال، می‌توانید افکار خود را متمرکز کرده و خود را ثابت کنید.

اگر حملات پانیک به طور مکرر رخ می‌دهند، مهم است که برای دریافت درمان‌های پزشکی، به بهترین کلینیک روانشناسی مراجعه کنید.

جمع بندی حمله پانیک

حمله پانیک، یک اختلال اضطرابی شایع است که با علائمی مانند تپش قلب، تنگی نفس و احساس خفگی همراه است. این حملات می‌توانند بسیار ترسناک باشند و فرد را از انجام فعالیت‌های روزمره باز دارند. گرچه علت دقیق پانیک مشخص نیست، اما عوامل مختلفی مانند استرس، ژنتیک و تغییرات شیمیایی در مغز می‌توانند در بروز آن نقش داشته باشند. خبر خوب این است که پانیک قابل درمان است. کلینیک تخصصی روانشناسی و نوروتراپی مهرگلاب با بهره‌گیری از روش‌های نوین درمانی، به شما کمک می‌کند تا بر این اختلال غلبه کرده و کیفیت زندگی خود را بهبود بخشید.