مسئلهی خودکشی یکی از معضلات جامعهی امروزی است که تبدیل به یکی از دغدغههای سخت و پیچیده برای سیستم خانواده و جامعه شده است. خودکشی به بیان ساده عبارت است از رفتار فرد برای پایان دادن به زندگی خود. خودکشی یک درد روانشناختی ناشی از نیازهای تامین نشده در ابعاد مختلف است.
مراحل شکلگیری افکار و اقدام به خودکشی
درک فرایند رسیدن فرد به مرحله اقدام به خودکشی برای پیشگیری و درمان اهمیت زیادی دارد. این مسیر اغلب چند گام متفاوت را دربر میگیرد. ابتدا، افکار مرتبط با پایان دادن به زندگی در ذهن فرد شکل میگیرد؛ افکاری که ممکن است در ابتدا گذرا باشند اما میتوانند با فشارهای روحی شدیدتر شوند. در ادامه، این افکار به صورت یک میل یا کشش ناگهانی برای آسیب رساندن به خود بروز پیدا میکند و کنترل احساسات در این وضعیت دشوارتر میشود.
گام بعدی زمانی است که فرد شروع به برنامهریزی ذهنی برای انجام این کار میکند؛ یعنی روش، زمان یا شرایط انجام آن را در ذهن خود تصور میکند. در نهایت، اگر به بهترین کلینیک روانپزشکی در تهران مراجعه نشود و حمایت و مداخله به موقع انجام نشود، احتمال دارد این افکار به عمل منجر شود.
از کجا بفهمیم یک فرد قصد خودکشی دارد؟
هرگاه به این سه سوال پاسخی دقیق و مشخص داد:
- چه زمانی؟ (یعنی برای این کار زمان خاص و دقیقی در نظر گرفته است)
- چگونه؟ (روش خود را انتخاب کرده است)
- کجا؟ (برای مکان این کار جای خاصی را مدنظر قرار داده است)
در مجموعهی مهرگلاب از طریق تیم روانپزشکی، روانشناسی و نوروتراپی، اقدامات درمانی لازم برای افراد در معرض آسیب به صورت درمانی مکمل انجام میگیرد تا از این معضل فراگیر جلوگیری کنیم و امید به زندگی در افراد را بهبود ببخشیم.
📍 آدرس کلینیک مهر گلاب: تهران، پاسداران، خیابان دولت، چهار راه کاوه، ساختمان جام جم، طبقه دوم واحد ۱۰
📞 ۰۲۱۲۲۵۷۲۷۷۰ – ۰۲۱۲۲۵۷۲۷۸۷ – ۰۹۳۵۵۸۵۸۷۹۲
باورهای نادرست در مورد خودکشی
| خودکشی راهی است برای جلب توجه (در بسیاری از مواقع فرد واقعاً قصد پایان دادن به زندگی خود را دارد، نه جلب توجه). |
| اگر فرد در مورد خودکشی صحبت کند، پس این کار را نمیکند (اتفاقاً صحبت از خودکشی زنگ خطری است که اطرافیان باید هشیارانهتر رفتار کنند). |
| اگر از خودکشی صحبت کنیم فرد این کار را میکند (در بسیاری موارد سکوت رسانهای و جوامع علمی باعث وخیمتر شدن این موضوع در اجتماع شده است و صحبت از آن در جهت آگاهیرسانی مفیدتر از سکوت دربارهی این موضوع است). |
| هرچه شدت افسردگی کم شود، احتمال خودکشی کاسته میشود (در بسیاری از موارد افسردگی فرد رو به بهبود است اما همچنان با افکار خودکشی درگیر است). |
مهمترین عوامل زمینهساز خودکشی
- ناامیدی (ناامیدی مهمترین پیشبینیکنندهی خودکشی است).
- سابقهی خودکشی در خانواده.
- سابقهی خودکشی ناموفق.
- مبتلا بودن به یک سری از اختلالات خاص مانند: اختلال شخصیت مرزی، اختلال افسردگی اساسی، اختلال دو قطبی، اختلال افسردهخویی، تکانشگری، سوءمصرف مواد و الکل;
همهی این عوامل باعث ایجاد ذهنیت خودکشیگرا میشوند.
ویژگیهای ذهنیت خودکشیگرا چیست؟
- ناتوانی در حل مسئله
- پوچی و معنا باختگی
- نظام باورها: اگر کسی این سه باور را در ذهن خود داشته باشد، احتمال سوق یافتن به سمت خودکشی در او بالاتر است. این سه باور عبارتند از: من انسان درماندهای هستم. من انسان ارزشمندی نیستم. بیش از این طاقت ندارم.
در چه شرایطی احتمال اقدام به خودکشی کمتر میشود؟
در حالتی که به آن شرایط محافظتکننده میگویند. ویژگیهای این شرایط عبارتند از:
- وجود یک شبکهی حمایتی مناسب
- دستاوردهای فردی به نسبت مناسب و ارزشمند
- انتظارات مثبت از آینده
اغلب با استفاده از پرسشنامهی افسردگی و پرسشنامهی خودکشیگرایی بک، شرایط فرد سنجیده میشود. پس از سنجش، افراد در معرض خطر خودکشی به دو دسته تقسیم میشوند: الف) افرادی که نیاز به مداخلهی فوری دارند ب) افراد معمولی
برای افرادی که نیاز به مداخلهی فوری دارند، نیاز به مداخلات روانپزشکی و دارو درمانی است.
تکنیکهای مناسب برای غیرفعال کردن ذهنیت خودکشیگرا در رواندرمانی
آموزش مهارتهای حل مسئله: در بسیاری از موارد فرد به این علت که نمیداند مسئلهی خود را چگونه حل کند سعی میکند صورت مسئله را پاک کند، یعنی خود را حذف کند. با آموزش مهارتهای حل مسئله فرد متوجه خواهد شد مسئلهای که با آن دست و پنجه نرم میکند شاید آنقدر دشوار و حاد نباشد و در نهایت میتواند به راهحل مناسبی دست یابد.
بازسازی شناختی: یعنی بتوانیم از طریق تفکر و شناخت فرد، دیدگاه منفینگر او را به سمت واقعنگری و تفکر سالم تغییر دهیم.
خودکشی از عوامل نگرانکننده در دورهی نوجوانی است. نوجوانان ممکن است در عبور از بحران نوجوانی دچار افسردگی شوند اما به خاطر ویژگیهای شخصیتی درونگرای خود در این مورد با والدین گفتوگو نکنند. مهم است در این زمینه والدین با نوجوانان ارتباط برقرار کرده و اگر علائم افسردگی و یا افکار خودکشی توسط نوجوان گزارش شد، از طریق مراجعه به روانپزشک مداخلات درمانی مناسبی دریافت شود.
به طور کلی افکار خودکشی، چه به مرحلهی اقدام برسند، چه در حد فکر باقی بمانند، همواره یکی از نگرانیهای حوزهی سلامت هستند.
افراد افسرده از جمله قشر آسیبپذیر در مقابل این معضل هستند که بهتر است حتماً در جهت درمان اقدامهای لازم را به عمل آورند چرا که افسردگی مخصوصاً در مراحل حاد در سوق دادن فرد به سمت افکار خودکشی نقش پررنگی دارد.
مداخلات درمانی برای افراد در معرض خطر
- دارو درمانی: مخصوصاً برای افرادی که برای خودکشی برنامهریزی انجام دادهاند و یا افرادی که سابقهی اقدام به خودکشی در گذشته داشتهاند، دارو درمانی توصیه میشود.
- رواندرمانی: در حالیکه فرد از مرحلهی حاد عبور میکند بهتر است از رواندرمانی هم کمک گرفته شود.
- نوروتراپی: در کاهش دادن علائم اضطراب و افسردگی نقش چشمگیری دارد و میتواند از طریق بازتنظیمی مغزی، اصلاح الگوی خواب و کاهش نشخوار فکری در کاهش افکار خودکشی مؤثر باشد.
- ایجاد یک شبکهی حمایتی: اغلب افراد هنگامی به سمت افکار آسیبرسان سوق پیدا میکنند که خود را تنها احساس میکنند، ایجاد یک شبکهی حمایتی میتواند در جهت بهبود وضعیت فرد اثرگذار باشد.
جمع بندی
یک عکس بساز که یک مرد افکار خودکشی داره . در عکس دوم همون مرد رو نشون بده که داره با یک روانپزشک مرد صحبت میکندافکار خودکشی مسئلهای جدی است که نیازمند حمایت و مراقبت حرفهای دارد. در مجموعه مهرگلاب، تیم روانپزشکی، روانشناسی و نوروتراپی با همکاری هم، اقدامات درمانی لازم را برای افرادی که در معرض خطر هستند ارائه میدهند. هدف این است که افراد بتوانند زودتر شناسایی شده و مسیر درمان مناسب را دریافت کنند و امید به ادامه زندگی در آنها افزایش یابد.