درمان وزوز گوش با نوروفیدبک یک رویکرد درمانی جدید به حساب میآید که هدف آن کمک به مغز برای کاهش یا مدیریت صدای آزاردهندهای است که فرد بدون وجود منبع خارجی میشنود. وزوز گوش که گاهی به شکل زنگ زدن، هیس هیس، یا صداهای دیگر در یک یا هر دو گوش حس میشود، ممکن است باعث اختلال در تمرکز یا مشکلات خواب شود.
نوروفیدبک به عنوان یک روش غیردارویی و غیرتهاجمی، تلاش میکند الگوهای فعالیت مغزی مرتبط با وزوز گوش را تغییر دهد و به افراد کمک کند تا کنترل بیشتری روی این وضعیت پیدا کنند.
وزوز گوش چیست؟
وزوز گوش یک مشکل آزار دهنده است که در آن فرد صداهایی مثل زنگ زدن، سوت کشیدن، هیاهو، کلیک کردن یا وزوز کردن را در یک یا هر دو گوش خود میشنود، در حالی که هیچ منبع صدای خارجی واقعی وجود ندارد. این صداها میتوانند خیلی ضعیف و در پسزمینه باشند یا آنقدر بلند که صداهای محیط اطراف را تحتالشعاع قرار دهند.
برخی افراد این صداها را بهطور موقت و پراکنده میشنوند، اما برای برخی دیگر، این وضعیت دائمی است و میتواند کیفیت زندگیشان را بهشدت تحت تاثیر قرار دهد به خصوص در سکوت شب که صداهای محیط کمتر است. این وضعیت ممکن است تمرکز کردن یا به خواب رفتن را دشوار کند.
علت ایجاد وزوز گوش چیست؟
وزوز گوش خودش یک بیماری نیست، بلکه معمولاً نشانهای از یک مشکل زمینهای دیگر است. دلایل مختلفی میتوانند باعث شنیدن این صداهای مزاحم شوند. یکی از شایعترین علتها، کاهش شنوایی است که به دلیل افزایش سن یا قرار گرفتن طولانی مدت در معرض صداهای بلند رخ میدهد. وقتی سلولهای مویی حساس در گوش داخلی آسیب میبینند، ممکن است سیگنالهای اشتباهی به مغز ارسال کنند که مغز آنها را به شکل صدا تفسیر میکند.
علل دیگر عبارتند از:
- آسیب به گوش: ضربه به سر یا گوش میتواند به ساختارهای داخلی گوش آسیب بزند و وزوز ایجاد کند.
- مشکلات سیستم گردش خون: بیماریهایی که روی رگهای خونی اثر میگذارند، مثل فشار خون بالا، میتوانند جریان خون در گوش داخلی را تغییر دهند و سبب وزوز شوند.
- تجمع جرم گوش: انسداد کانال گوش به وسیله جرم زیاد، میتواند فشار روی پرده گوش را تغییر دهد و صدا ایجاد کند.
- عفونت گوش: عفونتهای گوش میانی یا داخلی میتوانند سبب التهاب و وزوز گوش شوند.
- بیماری منیر: این بیماری گوش داخلی روی شنوایی و تعادل اثر میگذارد و یکی از علائم اصلی آن وزوز گوش است.
- داروها: مصرف برخی داروها، از جمله آنتیبیوتیکهای خاص، داروهای ضد سرطان، داروهای ادرارآور، داروهای ضدافسردگی و حتی دوزهای بالای آسپرین، میتواند به عنوان یک عارضه جانبی وزوز گوش ایجاد کند.
- استرس و خستگی: گرچه استرس مستقیماً علت وزوز نیست، اما میتواند آن را بدتر کند یا شروع آن را تسریع کند.
- آلرژی بینی و سرماخوردگی: گرفتگی بینی و سینوسها میتواند فشار گوش میانی را تغییر دهد و موقتاً وزوز ایجاد کند.
- مشکلات عصبی: در برخی موارد نادر، تومورها یا مشکلات عصبی دیگر میتوانند علت وزوز باشند.
- ناهنجاریهای ساختاری: مشکلات در مفصل فک (TMJ) یا استخوانچههای گوش میانی هم میتوانند در ایجاد وزوز نقش داشته باشند.
نکته جالب اینجاست که گاهی اوقات پس از معاینه کامل گوش، هیچ مشکل فیزیکی در سیستم شنوایی فرد پیدا نمیشود. تحقیقات جدید نشان میدهد در این موارد، احتمالا مشکل اصلی به نحوه پردازش سیگنالهای صوتی در مغز برمیگردد. یعنی مغز به دلایلی، فعالیت الکتریکی غیرطبیعی از خودش نشان میدهد که فرد آن را به شکل وزوز میشنود. همین یافته، دریچهای به سوی درمانهای جدید مثل نوروفیدبک گشوده است.
آیا نوروفیدبک میتواند وزوز گوش را درمان کند؟
نوروفیدبک یکی از روشهای جدید و امیدوارکننده برای کمک به افراد مبتلا به وزوز گوش است. همانطور که گفتیم، در بسیاری از موارد، وزوز گوش ریشه در فعالیت غیرطبیعی امواج مغزی دارد، نه صرفاً یک مشکل در ساختار گوش. نوروفیدبک دقیقا روی همین مسئله تمرکز میکند و هدف این روش، “آموزش مجدد” مغز است تا الگوهای فعالیت الکتریکی خود را به حالت طبیعی و آرامتری برگرداند.
مطالعات و گزارشهای بالینی نشان دادهاند که نوروفیدبک میتواند به شکل قابل توجهی شدت وزوز و میزان آزاردهندگی آن را برای بسیاری از بیماران کاهش دهد. این روش به مغز کمک میکند تا حساسیت بیش از حد در مسیرهای شنوایی را کم کند و پردازش صدا را تثبیت نماید. در نتیجه، فرد صدای وزوز را کمتر میشنود یا حداقل کمتر از آن اذیت میشود.
البته باید توجه داشت که پاسخ به درمان در افراد مختلف متفاوت است و به عواملی مثل علت اصلی وزوز، شدت آن، مدت زمان درگیری فرد و همچنین همکاری بیمار در طول جلسات درمانی بستگی دارد. نوروفیدبک شاید وزوز را در همه افراد به طور کامل از بین نبرد، اما پتانسیل زیادی برای بهبود کیفیت زندگی و کاهش علائم دارد، به خصوص وقتی روشهای دیگر نتیجهبخش نبودهاند یا فرد به دنبال یک راهکار بدون دارو و غیرتهاجمی است. تحقیقات در این زمینه همچنان ادامه دارد تا پروتکلهای درمانی موثر تری ایجاد شود.
کلینیک تخصصی مهرگلاب یکی از مراکز مطرح نوروفیدبک در تهران است که با بهرهگیری از دستگاههای پیشرفته و تیمی مجرب، به بهبود مشکلاتی مانند وزوز گوش کمک میکند. مهرگلاب با فراهم کردن محیطی آرام و حرفهای، روند درمان را بر پایه ارزیابی دقیق و طراحی برنامهای متناسب با شرایط هر فرد پیش میبرد.
📍 آدرس کلینیک مهر گلاب: تهران، پاسداران، خیابان دولت، چهار راه کاوه، ساختمان جام جم، طبقه دوم واحد ۱۰
نوروفیدبک چگونه روی مغز افراد مبتلا به وزوز گوش اثر میگذارد؟
1. ارزیابی اولیه (نقشه مغزی – QEEG): قبل از شروع درمان، معمولا یک نقشه مغزی الکتریکی (QEEG) گرفته میشود. الکترودهای کوچکی روی پوست سر قرار میگیرند تا فعالیت الکتریکی (امواج مغزی) را در نقاط مختلف مغز ثبت کنند. این نقشه به متخصصین مهرگلاب کمک میکند تا الگوهای غیرطبیعی فعالیت مغزی را که ممکن است به وزوز گوش مرتبط باشند، شناسایی کند. مثلا ممکن است فعالیت بیش از حد در قشر شنوایی مغز یا نواحی مرتبط به استرس دیده شود.
2. جلسات آموزشی: در طول جلسات نوروفیدبک، الکترودها دوباره روی سر قرار میگیرند و فعالیت مغز بهطور زنده روی صفحه کامپیوتر نمایش داده میشود. این فعالیت به شکل یک بازخورد دیداری یا شنیداری به بیمار نشان داده میشود. برای مثال، بیمار ممکن است یک بازی کامپیوتری ساده را ببیند که تنها زمانی پیش میرود که امواج مغزی او در الگوی مطلوب (مثلا آرامتر یا پایدارتر) قرار بگیرند. یا ممکن است صدای موسیقی ملایمی را بشنود که وقتی مغز به حالت هدف نزدیک میشود، واضحتر پخش میشود.
3. یادگیری مغز: مغز به طور ناخودآگاه تلاش میکند تا بازخورد مثبت (پیشرفت در بازی، شنیدن صدای واضح) را دریافت کند. این تلاش باعث میشود که مغز به تدریج یاد بگیرد چگونه فعالیت الکتریکی خود را تنظیم کند و الگوهای نامطلوب مرتبط به وزوز را کاهش دهد. در واقع، مغز یاد میگیرد خودش را آرام کند و حساسیت سیستم شنوایی مرکزی را پایین بیاورد.
4. تکرار و تثبیت: این فرآیند در طی چندین جلسه (معمولا 15 جلسه یا بیشتر، بسته به فرد) تکرار میشود. هر جلسه حدود 30 تا 60 دقیقه طول میکشد. تکرار این تمرینها به مغز کمک میکند تا الگوهای جدید و سالمتر فعالیت را یاد بگیرد و آنها را تثبیت کند، درست مثل یادگیری یک مهارت جدید مثل دوچرخهسواری یا نواختن یک ساز موسیقی.
به طور خلاصه، نوروفیدبک به مغز کمک میکند تا از طریق بازخورد مستقیم، خودش را تنظیم کند. هدف اصلی در درمان وزوز گوش، کاهش فعالیت بیش از حد یا ناهماهنگ در بخشهای پردازش صدا و هیجانات مغز است که منجر به درک صدای وزوز و واکنش منفی به آن میشود.
مزایای نوروفیدبک نسبت به دارو و سایر روشهای درمان وزوز گوش
نوروفیدبک به عنوان یک روش درمانی برای وزوز گوش، چندین برتری نسبت به روشهای قدیمیتر مثل دارودرمانی یا استفاده از سمعک و ماسکر دارد:
✔️ غیر تهاجمی بودن: این روش نیازی به جراحی، تزریق یا وارد کردن هیچ وسیلهای به بدن ندارد. الکترودها فقط روی سطح پوست سر قرار میگیرند و صرفا فعالیت مغز را ثبت میکنند؛ هیچ جریان الکتریکی به مغز وارد نمیکنند (برخلاف روشهایی مثل tDCS یا CES که البته آنها هم غیرتهاجمی محسوب میشوند اما مکانیسم متفاوتی دارند).
✔️ بدون دارو: یکی از بزرگترین مزیتهای نوروفیدبک این است که نیازی به مصرف دارو ندارد. این موضوع برای افرادی که نگران عوارض جانبی داروها هستند یا به دلایل پزشکی نمیتوانند از برخی داروها استفاده کنند، بسیار مهم است. درمانهای دارویی برای وزوز گوش اغلب محدود هستند و ممکن است عوارضی مثل خوابآلودگی، خشکی دهان یا مشکلات دیگر ایجاد کنند.
✔️ تمرکز بر ریشه مشکل (در موارد مغزی): در حالی که روشهایی مثل ماسکرها (دستگاههایی که صدای دیگری تولید میکنند تا وزوز را بپوشانند) یا سمعکها (که صداهای محیطی را تقویت میکنند تا وزوز کمتر شنیده شود) بیشتر روی مدیریت علائم تمرکز دارند، نوروفیدبک سعی میکند فعالیت پایهای مغز را که ممکن است باعث ایجاد یا تداوم وزوز شده، اصلاح کند. این یعنی پتانسیل برای یک بهبودی پایدارتر وجود دارد.
✔️ اثرات جانبی کم و خفیف: نوروفیدبک به طور کلی یک روش بسیار ایمن محسوب میشود. عوارض جانبی احتمالی نوروفیدبک معمولا خفیف و موقتی هستند و ممکن است شامل سردرد خفیف، سرگیجه یا خستگی ذهنی بعد از جلسه باشند که به سرعت برطرف میشوند. در مقایسه، داروها میتوانند عوارض جدیتر و طولانیمدتتری داشته باشند.
✔️ بهبود عملکردهای دیگر مغز: از آنجایی که نوروفیدبک روی تنظیم کلی فعالیت مغز کار میکند، ممکن است علاوه بر کاهش وزوز، به بهبود جنبههای دیگر مثل تمرکز، کیفیت خواب، کاهش اضطراب و بهبود خلقوخو هم کمک کند. بسیاری از افراد مبتلا به وزوز گوش از مشکلات همراه مثل اضطراب یا بیخوابی هم رنج میبرند، و نوروفیدبک میتواند به این موارد نیز کمک کند.
✔️ یادگیری پایدار: هدف نوروفیدبک این است که مغز الگوهای جدید و سالمتری را یاد بگیرد. این یادگیری میتواند اثرات طولانیمدتی داشته باشد، حتی پس از پایان دوره درمانی.
البته نوروفیدبک هم محدودیتهایی دارد؛ مثلاً ممکن است هزینهبر باشد، نیاز به صرف زمان برای شرکت در جلسات متعدد دارد و برای همه افراد نتیجه یکسانی ندارد. اما به عنوان یک گزینه غیردارویی و غیرتهاجمی که پتانسیل اثرگذاری بر ریشه عصبی مشکل را دارد، جایگاه ویژهای در میان روشهای درمانی وزوز گوش پیدا کرده است.
سخن آخر
اگر شما یا عزیزانتان درگیر وزوز گوش هستید و روشهای دیگر کمک چندانی نکردهاند، شاید نوروفیدبک بتواند راهگشا باشد. در کلینیک مهرگلاب، متخصصان ما میتوانند وضعیت شما را به دقت بررسی کنند و در مورد اینکه آیا نوروفیدبک یا سایر روشهای درمانی برای شما انتخاب درستی است، شما را راهنمایی کنند. مشورت با یک متخصص اولین قدم برای یافتن بهترین راهکار جهت مدیریت وزوز گوش و بهبود کیفیت زندگی شماست.