عوارض دستگاه rTMS (تحریک مغناطیسی مغز)، موضوعی مهم برای افرادی است که قصد استفاده از این روش درمانی را دارند. تحریک مغناطیسی مغز یا rTMS، یک روش غیرتهاجمی برای تحریک نواحی خاصی از مغز با استفاده از پالسهای مغناطیسی است که در درمان برخی اختلالات روانپزشکی مانند افسردگی و اضطراب کاربرد دارد.
اگرچه rTMS به طور کلی ایمن در نظر گرفته میشود، اما مانند هر روش درمانی دیگری، میتواند با عوارض جانبی همراه باشد. در این مقاله، به بررسی دقیق و جامع عوارض احتمالی rTMS، خواهیم پرداخت تا افراد بتوانند با آگاهی کامل در مورد این روش درمانی تصمیمگیری کنند.
عوارض دستگاه rTMS یا تحریک مغناطیسی مغز
همانطور که گفتیم تحریک مغناطیسی مغز (rTMS) روشی غیرتهاجمی برای درمان اختلالات اعصاب و روان است که با استفاده از پالسهای مغناطیسی، سلولهای عصبی و نورونهای مغز را تحریک میکند. این روش، برخلاف الکتروشوک، نیازی به جریان الکتریکی یا جراحی و کاشت الکترود ندارد و میتواند به بهبود خلق و خو و رفتار بیمار کمک کند. با این حال، مانند هر روش درمانی دیگری، rTMS نیز ممکن است با عوارض جانبی همراه باشد که در ادامه به بررسی دقیق آنها میپردازیم.
بیشتر عوارض جانبی rTMS خفیف تا متوسط و موقتی هستند و معمولاً پس از اتمام جلسه درمان یا با تکرار جلسات کاهش مییابند. شایعترین این عوارض عبارتند از:
- سردرد: یکی از رایجترین عوارض rTMS، سردرد است که در برخی از بیماران تجربه میشود. این سردردها معمولاً خفیف و موقتی بوده و به مرور زمان کاهش مییابند. نکته حائز اهمیت این است که rTMS خود به عنوان یک روش درمانی مؤثر برای سردردهای میگرنی مقاوم به درمان توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) تأیید شده است. بنابراین، سردردهای ناشی از rTMS موقتی بوده و نباید با سردردهای میگرنی اشتباه گرفته شوند.
- ناراحتی و درد پوست سر: برخی از بیماران ممکن است در محل قرارگیری کویل دستگاه بر روی پوست سر، احساس ناراحتی، درد خفیف یا کشیدگی پوست را تجربه کنند. این احساس معمولاً در جلسات اولیه درمان بیشتر بوده و با ادامه جلسات کاهش مییابد.
- سوزن سوزن شدن، اسپاسم یا انقباض عضلات صورت: تحریک مغناطیسی میتواند باعث انقباض یا سوزن سوزن شدن عضلات صورت، به ویژه در ناحیه پیشانی و اطراف چشم شود. این عارضه نیز موقتی بوده و پس از اتمام جلسه درمان برطرف میشود.
- سبکی سر: برخی از بیماران ممکن است پس از جلسه درمان، احساس سبکی سر یا گیجی موقت داشته باشند که معمولاً پس از مدت کوتاهی برطرف میشود.
- تغییر موقت خلق و خو: در برخی موارد، تغییرات موقتی در خلق و خو پس از جلسات rTMS گزارش شده است. این تغییرات معمولاً خفیف و گذرا هستند.
آدرس و اطلاعات تماس کلینیک روانپزشکی مهرگلاب
در مجموعهی مهرگلاب از طریق تیم روانپزشکی، روانشناسی و نوروتراپی، اقدامات درمانی لازم برای افراد در معرض آسیب به صورت درمانی مکمل انجام میگیرد تا از این معضل فراگیر جلوگیری کنیم و امید به زندگی در افراد را بهبود ببخشیم.
📍 آدرس کلینیک مهر گلاب: تهران، پاسداران، خیابان دولت، چهار راه کاوه، ساختمان جام جم، طبقه دوم واحد ۱۰
عوارض جانبی غیرمعمول rTMS
عوارض rTMS معمولا خفیف است اما در موارد خاص ممکن است عوارض زیر رخ دهند:
- تشنج: احتمال وقوع تشنج در اثر rTMS بسیار پایین است، اما به عنوان یک عارضه جانبی بالقوه مطرح میشود. رعایت دقیق پروتکلهای درمانی و ارزیابی دقیق بیمار پیش از شروع درمان، خطر بروز این عارضه را به حداقل میرساند.
- اوج هیجانی (مانیا): در افراد مبتلا به اختلال دوقطبی، rTMS ممکن است به ندرت باعث بروز فاز مانیا یا اوج هیجانی شود. پزشک متخصص با بررسی دقیق سابقه بیمار و تنظیم پروتکل درمانی مناسب، این خطر را مدیریت میکند.
- آسیب شنوایی موقت: صدای پالسهای مغناطیسی میتواند برای برخی از بیماران آزاردهنده باشد و به طور موقت باعث کاهش شنوایی شود. استفاده از محافظ گوش مناسب در طول درمان، از بروز این عارضه جلوگیری میکند.
- تغییر ماهیت بیماری: در موارد نادر، rTMS ممکن است به طور موقت باعث تغییر در علائم بیماری زمینهای شود. به عنوان مثال، در افراد مبتلا به اختلال دوقطبی که در فاز افسردگی هستند، ممکن است به طور موقت علائم مانیا ظاهر شود. پزشک متخصص با تنظیم پروتکل درمانی، این وضعیت را مدیریت میکند.
آیا استفاده از آر تی ام اس درد دارد؟
درمان با آر تی ام اس عموماً بدون درد است، اما برخی از مراجعین ممکن است احساس ناراحتی خفیفی را تجربه کنند. این ناراحتی معمولاً به صورت گرفتگی یا سوزن سوزن شدن عضلات صورت در اثر پالسهای الکترومغناطیسی بروز میکند. همچنین، در حدود ۵٪ از بیماران، احتمال بروز سردرد خفیف پس از انجام آر تی ام اس وجود دارد. این نوع سردرد معمولاً از نوع تنشی بوده و مشابه سردردهای میگرنی نیست. این عوارض جانبی موقتی بوده و پس از اتمام جلسه درمان، بهبود مییابند.
بیشتر بخوانید: درمان سکته مغزی با rTMS
آیا درمان با دستگاه rtms خطرناک است؟
درمان با دستگاه rTMS یک روش ایمن و غیرتهاجمی برای اختلالات روانی، به ویژه افسردگی، است که نیازی به جراحی، بیهوشی یا کاشت الکترود ندارد. در این روش، سیمپیچی الکترومغناطیسی در نزدیکی پیشانی و ناحیهای از مغز که با خلقوخو مرتبط است قرار میگیرد و پالسهای مغناطیسی را به سلولهای عصبی منتقل میکند. این پالسها جریانهای الکتریکی ایجاد کرده و به تحریک سلولهای مغزی کمک میکنند، که در نهایت منجر به درمان افسردگی با دستگاه rTMS شود.
یکی از مزایای rTMS، انجام درمان در حالت هوشیاری کامل و بدون تأثیرات مخرب بر حافظه است. جلسات درمانی، که معمولاً بین نیم ساعت تا یک ساعت طول میکشند، امکان بازگشت سریع به فعالیتهای روزمره را فراهم میکنند. اگرچه برخی بیماران ممکن است در جلسات اولیه سردرد خفیفی را تجربه کنند، این عارضه موقتی است و با ادامه درمان کاهش مییابد.
چه کسانی نباید از دستگاه آر تی ام اس استفاده کنند؟
علیرغم ایمنی بالای این روش، مواردی وجود دارد که استفاده از آن منع شده و میتواند خطرناک باشد. نمونههایی از موارد منع استفاده عبارتند از:
- گیره یا سیمپیچ آنوریسم
- ترکش گلوله یا فلزات در نزدیکی سر
- ضربانساز قلبی یا دفیبریلاتور قلبی (ICD)
- تاتوهای صورت با جوهر مغناطیسی یا حساس به آهنربا
- محرکهای عمقی مغز
- الکترودها یا ایمپلنتهای مغناطیسی
- استنتهای مغزی یا گردنی
- صفحات یا پیچهای فلزی در جمجمه
- پیرسینگهای دائمی
- کاشت فلزی در چشم یا گوش، مانند حلزون شنوایی
پیش از شروع درمان، بررسی دقیق سوابق پزشکی و معاینات بالینی توسط پزشک متخصص الزامی است.
جمع بندی عوارض دستگاه rTMS
تحریک مغناطیسی مغز rTMS به عنوان یک رویکرد درمانی نوین، در مدیریت طیف وسیعی از اختلالات روانپزشکی و عصبی از جمله افسردگی، اضطراب، درمان میگرن با rTMS و اختلال دوقطبی، بدون نیاز به دارو، کاربرد دارد. طول دوره درمان و تعداد جلسات، بر اساس نوع بیماری و ویژگیهای فردی بیمار تعیین میشود.
این مقاله به بررسی عوارض جانبی احتمالی rTMS پرداخت. اگرچه این روش مزایای قابل توجهی دارد، آگاهی از عوارض آرتی ام اس، ضروری است. با توجه به اثربخشی بالای این روش و ایمنی نسبی آن، rTMS همچنان مورد استقبال پزشکان و پژوهشگران در حوزه درمانهای پیشرفته قرار دارد.
سوالات متداول
۱. آیا rtms عوارض دارد و این عوارض چقدر طول میکشند؟
بله، اما عوارض rtms معمولاً خفیف، موقتی و گذرا هستند. شایعترین موارد شامل سردرد خفیف، انقباض عضلات صورت یا سبکی سر است که اغلب پس از اتمام جلسه درمان یا در هفتههای اول برطرف میشوند. برخلاف روشهای تهاجمی، عوارض دستگاه rtms بر حافظه یا سطح هوشیاری فرد تأثیری ندارد.
۲. خطرناکترین عوارض دستگاه آر تی ام اس چیست و چطور مدیریت میشود؟
تشنج نادرترین و جدیترین مورد از عوارض دستگاه آر تی ام اس است که احتمال وقوع آن بسیار پایین (کمتر از ۰.۱ درصد) گزارش شده است. برای پیشگیری از این عارضه و سایر عوارض تحریک مغناطیسی مغز، متخصصین کلینیک مهرگلاب پیش از شروع جلسات، سوابق پزشکی بیمار (مانند وجود قطعات فلزی در سر یا سابقه صرع) را به دقت ارزیابی میکنند تا ایمنی کامل درمان تضمین شود.
۳. برای جلوگیری از عوارض تحریک مغناطیسی مغز چه اقداماتی لازم است؟
برای به حداقل رساندن عوارض rtms، استفاده از محافظ گوش (گوشگیر) جهت جلوگیری از آسیب شنوایی موقت ناشی از صدای پالسها الزامی است. همچنین، انجام درمان تحت نظر پزشک متخصص و تنظیم دقیق پروتکل درمانی بر اساس آستانه حرکتی هر فرد، از بروز سردردهای تنشی و ناراحتیهای پوستی جلوگیری کرده و اثربخشی درمان را افزایش میدهد.