اختلال بیش فعالی چیست؟ بررسی علائم ADHD  

اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی (ADHD) یکی از شایع‌ترین اختلالات رشد عصبی در دوران کودکی است که می‌تواند تا بزرگسالی ادامه یابد. این اختلال با مشکلاتی نظیر بی‌توجهی، بیش‌فعالی و تکانشگری همراه است که بر توانایی فرد در متمرکز شدن روی یک وظیفه تأثیر می‌گذارد. در حالی که بسیاری از افراد در طول زندگی خود با کاهش تمرکز و تغییرات در سطح انرژی مواجه می‌شوند، در مبتلایان به ADHD این مشکلات به شدت بیشتری بروز می‌کند و می‌تواند تأثیرات قابل توجهی بر تحصیل، کار، روابط اجتماعی و زندگی خانوادگی آنان داشته باشد. در این مقاله از مهر گلاب به بررسی بیماری adhd چیست، علائم ADHD و روش‌های تشخیص و درمان این اختلال با تحریک مغناطیسی مغز (rTMS) خواهیم پرداخت.

بیش فعالی (ADHD) چیست؟

بیش‌فعالی یا اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD) یک اختلال عصبی-رشدی است که در دوران کودکی آغاز شده و می‌تواند تا بزرگسالی ادامه یابد. این اختلال با سه علامت اصلی مشخص می‌شود: بی‌توجهی، بیش‌فعالی و تکانش‌گری. افراد مبتلا به ADHD ممکن است با دشواری در تمرکز، فراموشکاری، فعالیت‌های حرکتی بیش از حد، و تصمیم‌گیری‌های ناگهانی مواجه شوند، که می‌تواند بر عملکرد تحصیلی، شغلی و روابط اجتماعی آنان تأثیر بگذارد. درمان معمولاً شامل دارو، مشاوره روان‌شناختی و تکنیک‌های مدیریت زمان است.

انواع بیش فعالی(adhd)

اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی (ADHD) به سه نوع مختلف تقسیم می‌شود که هرکدام با الگوهای رفتاری متفاوتی مشخص می‌شوند و نیازمند تشخیص و درمان خاصی هستند. شناخت انواع ADHD می‌تواند به والدین، معلمان و متخصصان کمک کند تا راهکارهای مناسبی برای مدیریت این اختلال و بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا پیدا کنند.

1. نوع کم‌‌توجه

افراد مبتلا به نوع کم‌توجه اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی (ADHD) اغلب در تمرکز بر روی یک کار، سازماندهی وظایف و تکمیل فعالیت‌ها با مشکل مواجه می‌شوند. این افراد ممکن است به جزئیات توجه نکرده و به راحتی حواسشان پرت شود.

علائم نوع کم‌توجه ADHD:

• مشکل در تمرکز: فرد مبتلا به ADHD نوع کم‌توجه به سختی می‌تواند توجه خود را بر روی یک کار متمرکز کند و ممکن است به طور مداوم حواسش پرت شود. این مشکل می‌تواند در انجام تکالیف مدرسه، کارهای خانه، یا حتی مکالمات روزمره بروز کند.
• مشکل در سازماندهی: افراد مبتلا به این نوع ADHD معمولاً در سازماندهی وظایف، مدیریت زمان و حفظ نظم در محیط اطراف خود با مشکل مواجه هستند.
• فراموشی: فراموش کردن اشیاء، قرار ملاقات‌ها و تکالیف از دیگر علائم رایج این نوع ADHD است.
• مشکل در دنبال کردن دستورالعمل‌ها: این افراد ممکن است در درک و دنبال کردن دستورالعمل‌های چند مرحله‌ای با مشکل مواجه شوند.
• اجتناب از کارهای پیچیده: انجام کارهایی که نیاز به تلاش ذهنی مداوم دارند، مانند مطالعه یا نوشتن گزارش، برای افراد مبتلا به ADHD نوع کم‌توجه دشوار و ناخوشایند است.
• مشکل در مدیریت زمان: این افراد ممکن است در برنامه‌ریزی و مدیریت زمان خود با مشکل مواجه شده و اغلب ضرب‌الاجل‌ها را از دست بدهند.
• حواس‌پرتی آسان: محرک‌های محیطی به راحتی می‌توانند توجه افراد مبتلا به ADHD نوع کم‌توجه را از کار اصلی منحرف کنند.

2. نوع بیش‌فعال- تکانشی

اختلال بیش‌فعالی-تکانشی (ADHD) نوع بیش‌فعال-تکانشی یکی از انواع اختلال ADHD است که با علائم مشخصی از جمله بی‌قراری، فعالیت بیش از حد و تکانشگری همراه است. افراد مبتلا به این نوع ADHD معمولاً انرژی زیادی دارند و به سختی می‌توانند آرام بنشینند یا منتظر بمانند.

علائم اصلی ADHD نوع بیش‌فعال-تکانشی:

افراد مبتلا به این نوع ADHD اغلب شش یا بیشتر از علائم زیر را از دوران کودکی تجربه می‌کنند:

• بی‌قراری: فرد به طور مداوم در حرکت است، با دست و پا ضربه می‌زند یا روی صندلی تکان می‌خورد.
• فعالیت بیش از حد: فرد انرژی بسیار زیادی دارد و به سختی می‌تواند آرام بماند.
• تکانشگری: فرد بدون فکر کردن به عواقب آن، اقدامات ناگهانی و تکانشی انجام می‌دهد.
• مشکل در انتظار نوبت: فرد به سختی می‌تواند منتظر بماند و اغلب نوبت دیگران را قطع می‌کند.
• مشکل در آرام ماندن: فرد به سختی می‌تواند آرام بماند و اغلب درگیر فعالیت‌های فیزیکی می‌شود.
• حرف زدن بیش از حد: فرد به طور مداوم صحبت می‌کند و ممکن است مکالمات دیگران را قطع کند.
• مشکل در تمرکز بر روی یک کار: فرد به سختی می‌تواند توجه خود را بر روی یک کار متمرکز کند و به راحتی حواسش پرت می‌شود.

3. نوع ترکیبی

نوع ترکیبی اختلال ADHD شایع‌ترین شکل این اختلال است. افرادی که به این نوع ADHD مبتلا هستند، هم‌زمان علائم مربوط به دو زیرگروه دیگر ADHD، یعنی کم‌توجهی و بیش‌فعالی/تکانشگری را از خود نشان می‌دهند.

📞 فرم زیر را تکمیل کنید تا کارشناسان کلینیک مهرگلاب در اسرع وقت با شما تماس بگیرند.

بیش فعالی در کودکان 

همانطور که پیش‌تر گفتیم اختلال بیش‌فعالی (ADHD) یکی از شایع‌ترین اختلالات عصبی رشدی در کودکان است که به طور قابل توجهی بر توانایی آن‌ها در تمرکز، کنترل رفتار و تعامل اجتماعی تأثیر می‌گذارد. این اختلال که معمولاً در دوران کودکی تشخیص داده می‌شود، با علائمی مانند بی‌قراری، حواس‌پرتی، تکانشگری و مشکل در تکمیل وظایف همراه است.

بر اساس آمار، پسران بیش از دختران به ADHD مبتلا می‌شوند. ADHD می‌تواند به طور قابل توجهی بر عملکرد تحصیلی، روابط اجتماعی و عزت نفس کودک تأثیر گذاشته و در صورت عدم تشخیص و درمان مناسب، مشکلات جدی‌تری را در بزرگسالی ایجاد کند. تشخیص دقیق و مداخلات درمانی مناسب، از جمله درمان‌های دارویی و روان‌درمانی، می‌تواند به طور قابل توجهی به بهبود کیفیت زندگی کودکان مبتلا به ADHD کمک کند.

ADHD بزرگسالان 

 در بزرگسالان، علائم ADHD ممکن است به شکل‌های مختلفی بروز کنند. برای مثال، بیش‌فعالی ممکن است به صورت بی‌قراری شدید یا مشکل در آرام ماندن ظاهر شود. عدم تشخیص و درمان مناسب ADHD در کودکی می‌تواند منجر به تداوم علائم در بزرگسالی و ایجاد چالش‌هایی در زمینه‌های مختلف زندگی از جمله کار، روابط و سلامت روان شود. با افزایش مسئولیت‌ها در بزرگسالی، علائم ADHD ممکن است شدت بیشتری پیدا کنند و بر کیفیت زندگی فرد به طور قابل توجهی تأثیر بگذارند.

علت به وجود آمدن بیش فعالی چیست؟

علت دقیق ADHD هنوز به طور کامل شناخته نشده است، اما تحقیقات نشان می‌دهد که این اختلال ریشه‌های پیچیده‌ای دارد که ترکیبی از عوامل ژنتیکی، عصبی و محیطی هستند.

1. عوامل ژنتیکی و ارثی: مطالعات نشان داده‌اند که بیش‌فعالی در بسیاری از موارد از طریق وراثت منتقل می‌شود. کودکان مبتلا به ADHD به احتمال 25 درصد والدینی دارند که خود نیز به این اختلال دچار هستند. این شواهد نشان‌دهنده نقش بارز ژنتیک در بروز این بیماری است.
2. تفاوت‌های ساختاری در مغز: تحقیقات علمی تفاوت‌هایی در ساختار و عملکرد مغز افراد مبتلا به ADHD در مقایسه با افراد بدون این اختلال نشان داده‌اند. یکی از نواحی مهم مغز که در این اختلال تحت تأثیر قرار می‌گیرد، لوب پیشانی است. این بخش مسئول برنامه‌ریزی، توجه، تصمیم‌گیری و کنترل رفتار است. در مبتلایان به ADHD، این ناحیه از مغز به‌طور کامل به بلوغ نمی‌رسد و تأخیر در عملکرد آن مشاهده می‌شود.
3. عوامل دوران بارداری:
   مصرف الکل، سیگار یا مواد مخدر در دوران بارداری یکی از عوامل شناخته‌شده در افزایش خطر بروز ADHD است. این مواد می‌توانند به‌طور مستقیم بر رشد مغز جنین تأثیر گذاشته و احتمال بروز اختلالات عصبی را افزایش دهند.
4. زایمان زودرس و وزن کم هنگام تولد:
   زایمان پیش از هفته 37 بارداری و تولد نوزاد با وزن کمتر از حد طبیعی نیز به‌عنوان عوامل افزایش‌دهنده خطر ابتلا به ADHD شناخته شده‌اند. این شرایط ممکن است بر رشد مغز نوزاد اثر منفی بگذارد.
5. قرارگیری در معرض سموم:
   قرارگرفتن در معرض سموم مانند سرب و سموم دفع آفات یا سایر آلاینده‌های محیطی، به‌ویژه در دوران بارداری یا در دوران نوزادی، می‌تواند بر رشد عصبی کودک تأثیر بگذارد و خطر بروز ADHD را افزایش دهد.

عوارض بیش فعالی چیست؟

عدم تشخیص و درمان به‌موقع اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD) می‌تواند به مشکلات گسترده‌ای در زندگی فرد منجر شود. این عوارض می‌توانند بر سلامت جسمی، روانی، تحصیلی و اجتماعی فرد تأثیرات منفی داشته باشند. در ادامه به برخی از این عوارض اشاره می‌شود:

• عزت نفس پایین
• افسردگی
• استرس و اضطراب
• اختلالات خوردن و خواب
• مشکل در روابط اجتماعی
• اختلال مصرف مواد
• رفتارهای پرخطر و تکانشی
• حوادث رانندگی و صدمات مکرر
• افت تحصیلی و بی‌ثباتی شغلی

بیشتر بخوانید: تشخیص بیش ‌فعالی با نقشه مغزی

راه درمان بیش فعالی adhdچیست؟

درمان ADHD نیازمند رویکردی چندبعدی است که شامل رفتاردرمانی، دارودرمانی، و آموزش‌های خاص برای بهبود علائم و تقویت مهارت‌های اجتماعی و عملکرد اجرایی فرد است. در ادامه، به چند مورد روش‌های درمانی بیماری بیش فعالی اشاره شده است:

 نوروتراپی برای درمان ADHD: نوروتراپی، روشی بدون درد و تهاجم است که برای درمان اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی (ADHD) مورد استفاده قرار می‌گیرد. نوروتراپی به عنوان یک درمان مکمل یا جایگزین برای داروهای ADHD مورد استفاده قرار می‌گیرد و می‌تواند به بهبود تمرکز، کاهش اضطراب و افزایش کنترل بر رفتار کمک کند. نوروتراپی و نوروفیدبک برای درمان ADHD به جای سرکوب علائم، به ریشه‌های اختلال پرداخته و با تقویت شبکه‌های عصبی مرتبط با توجه و کنترل خود، به بهبود عملکرد مغز کمک می‌کند.

در ادامه نوروتراپی برای درمان ADHD را از نظر سایت adhd نیز بررسی میکنیم:

Neurotherapy can normalise the theta/beta ratios shown in the EEG to promote improvements in academic performance, attention deficits, IQ scores, parent and teacher behavioural ratings and schoolwork (grades and achievement test scores.

ترجمه:

نوروتراپی می‌تواند نسبت‌های تتا/بتا نشان داده شده در EEG را نرمال کند تا بهبودهایی در عملکرد تحصیلی، نقص توجه، نمرات IQ، رتبه‌بندی‌های رفتاری والدین و معلمان و تکالیف مدرسه (نمرات و نمرات آزمون‌های پیشرفت تحصیلی) ایجاد شود.

 رفتاردرمانی: رفتاردرمانی برای کودکان زیر 13 سال شامل آموزش‌های ویژه به والدین است تا با تقویت رفتارهای مثبت و کاهش رفتارهای نامطلوب، مدیریت بهتری از فرزندان خود داشته باشند. برای نوجوانان و بزرگسالان، این درمان بر تقویت مهارت‌های اجتماعی، خودنظارتی و سازماندهی تمرکز دارد و به فرد کمک می‌کند تا احساسات خود را تنظیم کرده، رفتارهای تکانشی را کاهش دهد و تمرکز و اعتمادبه‌نفس خود را بهبود بخشد.

روان‌درمانی و آموزش‌های روانی : این روش به فرد مبتلا و خانواده او کمک می‌کند تا درک عمیق‌تری از ADHD و تأثیرات آن داشته باشند. این آگاهی می‌تواند به بهبود تعاملات اجتماعی و کاهش استرس کمک کند.

آموزش مهارت‌های اجتماعی: این روش شامل آموزش کودک یا نوجوان در موقعیت‌های اجتماعی واقعی است، تا بتوانند رفتار مناسب در مواجهه با دیگران را یاد بگیرند و نقش‌های اجتماعی خود را بهتر ایفا کنند.

تعلیم والدین: آموزش والدین کودکان مبتلا به ADHD برنامه‌هایی هستند که به والدین کمک می‌کنند تا با تکنیک‌های موثر تعامل با فرزندان خود آشنا شوند. این برنامه‌ها با ارائه راهکارهای عملی و هدفمند، به والدین کمک می‌کنند تا رفتارهای مثبت را در کودک تقویت کرده و علائم ADHD را مدیریت کنند. به این ترتیب، والدین می‌توانند نقش موثری در بهبود کیفیت زندگی کودک و خانواده داشته باشند.

جمع بندی ADHD

ADHD چیست؟ اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی (ADHD) اغلب از دوران کودکی آغاز شده و تا بزرگسالی ادامه می‌یابد. این اختلال با مشکلات مداومی همچون دشواری در تمرکز، بیش‌فعالی و رفتارهای تکانشی همراه است و در صورت عدم درمان، می‌تواند به عوارض جدی مانند افسردگی، انزوا، مشکلات خانوادگی و اختلالات شغلی منجر شود.

از آنجایی که بسیاری از افراد مبتلا به این عارضه، با اختلالات اضطرابی و حملات پانیک نیز دست و پنجه نرم می‌کنند، امروزه کلینیک‌های پیشرفته علاوه بر ADHD، توجه ویژه‌ای به درمان‌های مکمل دارند؛ برای مثال، درمان پانیک با rTMS یکی از روش‌های غیرتهاجمی و موثری است که در کنار مدیریت علائم بیش‌فعالی، به تنظیم فعالیت‌های مغزی و کاهش حملات عصبی کمک می‌کند. هرچند درمان‌ها به‌طور کامل ADHD را از بین نمی‌برند، اما استفاده از داروها و مداخلات رفتاری (و در موارد خاص تکنولوژی‌هایی نظیر تحریک مغناطیسی مغز) می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی علائم را کاهش دهد. تشخیص زودهنگام و مراجعه به متخصص سلامت روان، همراه با مدیریت صحیح محیط و رفتارهای روزمره، نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا به ADHD دارد.

سوالات متداول

آیا اختلال ADHD فقط مخصوص دوران کودکی است؟

خیر؛ هرچند این اختلال عصبی-رشدی معمولاً در کودکی تشخیص داده می‌شود، اما در بسیاری از موارد تا بزرگسالی ادامه می‌یابد. در بزرگسالان علائم ممکن است به شکل بی‌قراری شدید، مشکل در سازماندهی وظایف و چالش در روابط شغلی و اجتماعی بروز کند.

انواع اصلی اختلال بیش‌فعالی و نقص توجه کدامند؟

این اختلال به سه نوع اصلی تقسیم می‌شود:

• نوع کم‌توجه: مشکل در تمرکز و سازماندهی بدون فعالیت بدنی زیاد.

• نوع بیش‌فعال-تکانشی: فعالیت حرکتی بالا و رفتارهای ناگهانی.

• نوع ترکیبی: شایع‌ترین نوع که شامل ترکیبی از هر دو الگوی فوق است.

روش‌های نوین مانند rTMS چه کمکی به این بیماران می‌کند؟

روش‌های تکنولوژیک مثل درمان پانیک با rTMS یا نوروتراپی، با تنظیم فعالیت‌های الکتریکی و مغناطیسی مغز (به‌ویژه در نواحی مربوط به تمرکز و کنترل تکانه)، به کاهش علائم اضطرابی، حملات پانیک و بهبود عملکرد اجرایی مغز بدون عوارض دارویی کمک می‌کنند.