نوار مغز چطور انجام می‌شود و چه کاربردهایی دارد؟

نوار مغز، پنجره‌ای به دنیای پیچیده مغز است. این روش تشخیصی با اتصال الکترودهایی به سطح سر، فعالیت الکتریکی مغز را ثبت می‌کند و در درمان طیف گسترده‌ای از اختلالات مغزی به کار میرود. در ادامه این مقاله، به بررسی کاربردهای نوار مغز و اهمیت آن در تشخیص و درمان بیماری‌های مغزی خواهیم پرداخت.

نوار مغز یا EEG چیست؟

نوار مغز یا EEG یک روش ساده و بدون درد برای بررسی فعالیت الکتریکی مغز است که به پزشکان کمک می‌کند عملکرد نورون‌ها و ارتباط بین بخش‌های مختلف مغز را مشاهده کنند. این آزمایش به تشخیص اختلالاتی مانند صرع، مشکلات خواب یا سایر ناهنجاری‌های مغزی کمک می‌کند و با ثبت امواج الکتریکی مغز، تصویری دقیق از وضعیت عملکرد مغز ارائه می‌دهد.

به طور خلاصه، EEG ابزار ارزشمندی است تا پزشک بتواند سلامت مغز را ارزیابی و روش درمانی مناسب را انتخاب کند.

علت گرفتن نوار مغز چیست؟

شاید برایتان سوال باشد چرا باید نوار مغز (EEG) انجام دهیم؟ نوار مغز یکی از دقیق‌ترین روش‌ها برای بررسی وضعیت عملکرد الکتریکی مغز است و کمک می‌کند اختلالات پنهان یا آشکار سریع‌تر و اصولی‌تر شناسایی شوند. این آزمون می‌تواند احتمال وجود تشنج و صرع، آسیب‌های ناشی از ضربه به سر، التهاب‌های مغزی و حتی تومورهای مغز را مشخص کند. علاوه بر این، نوار مغز در ارزیابی اختلالات حافظه، مشکلات خواب، سکته مغزی و انواع اختلالات شناختی مانند زوال عقل نیز کاربرد بسیار مهمی دارد. به طور خلاصه، انجام نوار مغز یک روش ایمن و مؤثر برای تشخیص زودهنگام بسیاری از مشکلات عصبی است و به پزشک کمک می‌کند بهترین مسیر درمانی را انتخاب کند.

نوار مغز چه چیزهایی را نشان می‌دهد؟

تشخیص و ارزیابی صرع: یکی از مهم‌ترین کاربردهای EEG، تشخیص و ارزیابی انواع مختلف صرع است. الگوهای غیر طبیعی فعالیت مغز در EEG می‌تواند به شناسایی نوع صرع و تعیین بهترین درمان کمک کند.

تشخیص اختلالات خواب: EEG می‌تواند برای تشخیص اختلالات خواب مانند بی‌خوابی، نارکولپسی و آپنه خواب استفاده شود. این آزمایش به پزشکان کمک می‌کند تا الگوهای خواب فرد را بررسی کرده و علت مشکل را شناسایی کنند.

ارزیابی ضایعات مغزی: EEG می‌تواند برای ارزیابی آسیب‌های مغزی ناشی از ضربه، تومور، سکته مغزی یا عفونت استفاده شود. تغییرات در فعالیت الکتریکی مغز می‌تواند به تشخیص محل و شدت آسیب کمک کند.

تشخیص اختلالات عصبی: EEG می‌تواند برای تشخیص اختلالات عصبی مانند بیماری آلزایمر، پارکینسون و دمانس استفاده شود.

نظارت بر جراحی مغز و اعصاب: EEG می‌تواند در طول جراحی مغز و اعصاب برای نظارت بر فعالیت مغز و اطمینان از عدم آسیب رسیدن به نواحی حیاتی مغز استفاده شود.

بررسی اثرات داروها و مواد مخدر: EEG می‌تواند برای بررسی تأثیر داروها و مواد مخدر بر فعالیت مغز استفاده شود.

مطالعه فرآیندهای شناختی: EEG می‌تواند برای مطالعه فرآیندهای شناختی مانند توجه، حافظه و هوشیاری استفاده شود.

انواع نوار مغز

هر یک از انواع نوار مغز دارای کاربردهای خاص خود است و انتخاب نوع مناسب نوار مغز به تشخیص پزشک و نوع اختلال مورد بررسی بستگی دارد. این روش اگر در بهترین مرکز تست نوار مغز در تهران  انجام شود یک روش تشخیصی بی خطر و بدون درد است که اطلاعات ارزشمندی را در مورد عملکرد مغز ارائه می‌دهد.

1. نوار مغز معمولی

این نوع نوار مغز رایج‌ترین و ابتدایی‌ترین نوع است. در این تست، بیمار در حالت استراحت قرار می‌گیرد و الکترودهایی به سر او متصل می‌شوند تا فعالیت‌های الکتریکی مغز را ثبت کنند. ممکن است از بیمار خواسته شود چشمان خود را باز و بسته کند یا نفس‌های عمیق بکشد تا واکنش مغز به این محرک‌ها بررسی شود.

2. نوار مغز خواب

در مواردی که نوار مغز روتین اطلاعات کافی را ارائه ندهد، پزشک ممکن است نوار مغز خواب را تجویز کند. این نوع نوار مغز در حین خواب بیمار انجام می‌شود و به بررسی فعالیت‌های مغزی در مراحل مختلف خواب کمک می‌کند. گاهی اوقات، از بیمار خواسته می‌شود قبل از انجام تست، شب را بیدار بماند تا در زمان انجام تست راحت‌تر به خواب برود.

3. نوار مغز پایشی (سرپایی)

در این نوع نوار مغز، الکترودها به مدت طولانی‌تری به سر بیمار متصل می‌شوند تا فعالیت‌های مغزی در طول یک روز یا حتی بیشتر ثبت شود. بیمار می‌تواند در طول این مدت به فعالیت‌های روزمره خود بپردازد. این نوع نوار مغز برای تشخیص اختلالاتی که به صورت گاه‌به‌گاه رخ می‌دهند، بسیار مفید است.

4. نوار مغز تله‌متری

نوار مغز تله‌متری نوعی نوار مغز تخصصی است که در آن سیگنال‌های مغزی به صورت بی‌سیم به یک دستگاه ضبط منتقل می‌شوند. این روش امکان ثبت همزمان فعالیت‌های مغزی و ویدئویی از بیمار را فراهم می‌کند. نوار مغز تله‌متری معمولاً در بیمارستان و تحت نظر پزشک انجام می‌شود و برای تشخیص دقیق‌تر برخی اختلالات مغزی، مانند صرع، استفاده می‌شود.

📞 فرم زیر را تکمیل کنید تا کارشناسان کلینیک مهرگلاب در اسرع وقت با شما تماس بگیرند.

تست نوار مغز چگونه انجام میشود؟

قبل از گرفتن نوار مغز

• قبل از گرفتن نوار مغر تمامی داروهای مصرفی خود را به پزشک اطلاع دهید. برخی داروها ممکن است بر نتایج آزمایش تأثیر بگذارند. پزشک به شما خواهد گفت که کدام داروها را قبل از آزمایش قطع کنید.
• موهای خود را شسته و از هرگونه محصول حالت‌دهنده (ژل، موس، اسپری و…) استفاده نکنید. این مواد ممکن است به چسبیدن الکترودها به پوست سر اختلال وارد کنند.
• اگر آزمایش EEG خواب انجام می‌دهید، ممکن است از شما خواسته شود که شب قبل از آزمایش کمتر بخوابید یا اصلاً نخوابید.
• از مصرف کافئین و غذاهای حاوی کافئین (مانند قهوه، چای، نوشابه‌های انرژی‌زا) به مدت 8 تا 12 ساعت قبل از آزمایش خودداری کنید.
• اگر قبل از آزمایش آرام‌بخش دریافت می‌کنید، حتماً ترتیبی دهید که فرد دیگری شما را به خانه برساند.

در طول گرفتن نوار مغز

حین انجام نوار مغز، ابتدا پزشک برای آشنایی بیشتر با وضعیت شما درباره سوابق پزشکی سوال می‌کند و توضیحاتی در مورد نحوه انجام تست می‌دهد. بعد از آن، شما روی تخت یا صندلی راحتی قرار می‌گیرید و تکنسین با استفاده از ژل یا چسب، الکترودهای کوچکی را روی پوست سر می‌گذارد یا از کلاه مخصوص مجهز به الکترود استفاده می‌کند. این الکترودها به دستگاه EEG متصل می‌شوند تا فعالیت الکتریکی مغز ثبت شود.

در طول تست ممکن است از شما خواسته شود برای مدتی چشمان خود را ببندید، استراحت کنید یا به محرک‌هایی مثل نور چشمک‌زن واکنش نشان دهید. کل این فرایند کمتر از یک ساعت طول می‌کشد و به جز کمی احساس سنگینی یا خارش خفیف در محل الکترودها، ناراحتی خاصی ایجاد نمی‌کند.

بعد از گرفتن نوار مغز

پس از انجام نوار مغز، تکنسین الکترودها یا کلاهک‌ها را برمی‌دارد و در صورت عدم استفاده از داروی آرام‌بخش، معمولاً عارضه جانبی خاصی نخواهید داشت و می‌توانید به روال روزمره خود بازگردید. اما اگر از آرام‌بخش استفاده کرده‌اید، ممکن است نیاز به استراحت بیشتری داشته باشید و ضروری است که ترتیبی دهید تا شخصی شما را به خانه برساند و از رانندگی خودداری کنید.

همچنین  در این مرحله، خمیر الکترود با آب گرم یا محلول‌های مناسب شسته می‌شود و ممکن است نیاز به شستشوی مجدد موها در خانه باشد. در محل‌های نصب الکترودها، تحریک یا قرمزی خفیفی ممکن است مشاهده شود که معمولاً ظرف چند ساعت از بین می‌رود. همچنین، زمان شروع مجدد مصرف داروهایی که قبل از آزمون مصرف نکردید، توسط ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی به شما اطلاع داده خواهد شد و ممکن است دستورالعمل‌های اضافی بسته به وضعیت خاص شما ارائه شود.

نوار مغز چقدر طول میکشد؟

تست نوار مغز معمولاً پروسه‌ای کوتاه و راحت است که بیشتر افراد آن را در حدود نیم ساعت تا یک ساعت پشت سر می‌گذارند. با این حال، بسته به شرایط فرد و هدف بررسی، ممکن است زمان انجام آن کمی کوتاه‌تر یا طولانی‌تر شود که کاملاً طبیعی است و نیاز به نگرانی ندارد.

خواندن جواب نوار مغز (EEG)

نتایج نوار مغز یا الکتروانسفالوگرام (EEG) توسط پزشکانی که در تحلیل این آزمایش‌ها تخصص دارند، تفسیر شده و به پزشکی که درخواست آزمایش را داده است، ارسال می‌شود. برای بررسی نتایج، ممکن است نیاز به تعیین قرار ملاقات با پزشک باشد. توصیه می‌شود که در این قرار ملاقات، یکی از اعضای خانواده یا دوستان خود را همراه داشته باشید تا در یادآوری و درک بهتر اطلاعات دریافتی کمک کند.

جواب نوار مغز چقدر طول میکشد؟

نتیجه نوار مغز معمولاً همان روز یا حداکثر طی چند روز آماده می‌شود و به نوع آزمایش و شرایط مرکز پزشکی بستگی دارد. بعد از ثبت فعالیت‌های الکتریکی مغز، پزشک متخصص آن را بررسی می‌کند تا هرگونه علامت غیرعادی یا اختلال احتمالی شناسایی شود و سپس تفسیر نوار مغز را به صورت کامل و قابل فهم در اختیار شما قرار می‌دهد.

تست نوار مغز چه عوارضی دارد؟

نوار مغز (EEG) یک روش تشخیصی ایمن و بدون درد است و به طور معمول عوارض جانبی جدی ندارد. در برخی موارد نادر، به‌ویژه در افراد مبتلا به اختلالات تشنجی، ممکن است تحریکات کنترل‌شده‌ای مانند نور چشمک‌زن یا تنفس عمیق برای بررسی واکنش‌های مغز انجام شود که به ندرت منجر به تشنج می‌شود.

در صورت بروز چنین شرایطی، تیم پزشکی آماده مدیریت آن خواهند بود. عواملی مانند قند خون پایین، مصرف برخی داروها، حرکات بدن، و موهای چرب می‌توانند بر نتایج EEG تأثیر بگذارند. با این حال، این عوامل معمولاً به‌طور قابل‌توجهی در تفسیر آزمایش تداخل ایجاد نمی‌کنند. قبل از انجام EEG، پزشک در مورد هرگونه نگرانی یا شرایط پزشکی خاص با شما صحبت خواهد کرد تا اطمینان حاصل شود که این آزمایش برای شما مناسب است.

انجام تست نوار مغز در کلینیک مهر گلاب

مرکز روانشناسی مهر گلاب به عنوان بهترین کلینیک روانپزشکی در شرق تهران، خدمات تخصصی نوار مغز را با کیفیتی بی‌نظیر ارائه می‌دهد. این مرکز با استفاده از تجهیزات پیشرفته و زیر نظر مجرب‌ترین پزشکان، تست نوار مغز را با حداقل خطا و بدون خطر انجام می‌دهد.نتایج حاصل از این آزمایش با دقت تفسیر شده و طبق تعرفه‌های وزارت بهداشت، هزینه‌ای مناسب دارد.

علاوه بر این، محیط آزمایش در این مرکز به صورت مجزا و با رعایت کامل حریم خصوصی بیماران، فراهم شده است. این امکانات تضمین می‌کند که بیماران در آرامش کامل و با کمترین نگرانی تست خود را انجام دهند و از تفسیر دقیق نتایج بهره‌مند شوند.

سوالات متداول